Bilim dünyasından dikkat çekici bir bulgu geldi: Köpekler, yalnızca insanları dinleyerek yeni kelimeler öğrenebiliyor. Araştırmacılar, bu tür “kulak misafirliğiyle öğrenme” becerisinin bugüne kadar sadece papağanlar, bazı maymun türleri ve küçük çocuklarda gözlemlendiğini belirtiyor.
Köpekler genellikle “otur”, “bekle” gibi temel komutları öğrenmede oldukça başarılı olsa da, nesne isimlerini hatırlama konusunda aynı performansı göstermiyor. Ancak bilim insanlarının ilgisini çeken bir istisna var. Dünya genelinde sayıları yaklaşık 50 olduğu tahmin edilen ve yüzlerce oyuncağın adını bilen “üstün yetenekli” köpekler, bu alandaki ezberleri bozuyor.
Bu köpeklerin, sahipleriyle oynarken peluş pizza ya da donut gibi oyuncakların isimlerini öğrenebildiği daha önce biliniyordu. Yeni çalışma ise bu yeteneğin yalnızca doğrudan etkileşimle sınırlı olmadığını ortaya koydu. Araştırmaya göre köpekler, sadece izleyerek ve konuşmaları dinleyerek de yeni kelimeleri hafızalarına alabiliyor.
Macaristan’daki Eötvös Loránd Üniversitesi ile Avusturya’daki Veterinerlik Üniversitesi’nden Shany Dror’un liderliğinde yürütülen çalışmada, aralarında Border collie cinsi Basket ve Labrador cinsi Augie’nin de bulunduğu 10 zeki köpek test edildi.
Deney sırasında köpekler, sahiplerinin yeni bir oyuncağı eline alıp başka bir kişiyle bu oyuncak hakkında konuşmasını izledi. Ardından farklı bir odaya götürülen köpeklerden, çok sayıda oyuncağın arasından konuşulan nesneyi bulmaları istendi. Sonuçlar dikkat çekiciydi: 10 köpekten 7’si, yalnızca konuşmaları dinleyerek oyuncağın adını doğru şekilde öğrendi.
Bu bulgular, köpeklerin insan etkileşimlerini gözlemleyip dinleyerek kelime öğrenebildiğini gösteren ilk bilimsel kanıt olarak değerlendiriliyor. Dror, “İlk kez belirli bir grup köpeğin, başkalarının konuşmalarını dinleyerek kelimeleri öğrenebildiğini net biçimde gözlemliyoruz,” ifadelerini kullandı.
Araştırmada, oyuncağın opak bir kutuya konulması durumunda bile köpeklerin doğru nesneyi tanımlayabilmesi, kelime öğreniminin yalnızca görsel ipuçlarına dayanmadığını ortaya koydu. Bu durum, işitsel bilginin tek başına yeterli olabildiğini gösteriyor.
Benzer bir öğrenme biçimi şimdiye kadar papağanlar ve insansı maymunlarda görülürken, insanlarda genellikle 2 yaş civarındaki çocuklarda gelişiyor. Ancak Dror, bu köpeklerin yetişkin olduğuna dikkat çekerek, beyinlerindeki öğrenme mekanizmalarının insanlardan farklı işlediğini vurguluyor.
Hayvan bilişi uzmanı Heidi Lyn, çalışmanın hayvanların düşündüğümüzden çok daha karmaşık zihinsel süreçlere sahip olduğunu gösterdiğini belirtti. Araştırmada yer almayan Lyn, elde edilen verileri “hayvan zekâsı açısından ufuk açıcı” olarak nitelendirdi.
Öte yandan araştırmacılar, bu becerinin her köpekte görülmediğinin altını çiziyor. Dror, bu özel köpeklerin hangi ipuçlarını kullandığını anlamak için çalışmalarını sürdürdüklerini ifade ederek, süreci şu sözlerle özetledi:
“Bazen laboratuvara geliyorlar ve gerçekten harika işler çıkarıyorlar. Ama bazen de biri gidip kanepeye tuvaletini yapabiliyor. Bu da işin bir parçası.”
